RPA nedir, ne işe yarar?
RPA, “robotik süreç otomasyonu” demektir. Ortada fiziksel bir robot yoktur; bir yazılım, senin ekranda yaptığın işi senin yerine yapar: bir yere tıklar, bir alana yazar, bir değeri kopyalar, bir tabloya satır ekler.
En çok işe yaradığı yer, kuralı belli ve her seferinde aynı olan işlerdir: bir listedeki her satırı bir forma girmek, her gün aynı raporu indirmek, aynı kontrolü onlarca kayıtta yinelemek. Her seferinde yorum gerektiren işler için uygun değildir. Ayrıntılı tanım RPA sözlük maddesinde.
Ücretsiz RPA programı var mı?
Var, ama çoğu ücretsiz sürümde bir sınır bulunur: çalıştırma sayısı, satır sayısı ya da özellikler. Bu yüzden sorulacak soru “ücretsiz mi” değil, “ücretsiz sürümün sınırı benim işime yetiyor mu” olmalı.
Örnek olarak Izly ücretsiz planında ayda 10 otomasyon çalıştırması ve çalıştırma başına en fazla 5 tablo satırı vardır; kart gerekmez. Pro planda (ayda 10 USD) çalıştırma ve satır sınırı yoktur. Bu, bir işi denemeye yeter. Günlük yüzlerce satır girecekse ücretli bir plan ya da başka bir araç gerekir.
Tarayıcıda bir kayıt aracı ne zaman yeter?
Bütün iş Chrome’da (120 ya da daha yeni), web sitelerinde yapılıyorsa ve sen her çalıştırmayı kendin başlatabiliyorsan, bir tarayıcı kayıt aracı çoğu zaman yeter. İşi bir kez yaparsın, araç adımları kaydeder, sonra tablodaki her satır için tekrar eder.
- Bir tablodaki satırları bir web formuna girmek.
- Birkaç yüz web adresinden ad, fiyat ya da stok okumak.
- Her gün ya da hafta aynı panelde aynı tıklamaları yapmak.
- İşi hem tekrar etmek hem de başkasına anlatmak.
Hangi işlerde tarayıcı aracı yetmez?
İş tarayıcının dışına çıkıyorsa ya da sen başında değilken çalışması gerekiyorsa daha kapsamlı bir çözüm düşünmelisin:
- Masaüstü programları: Bilgisayarında kurulu bir muhasebe, ERP ya da ofis programında yapılan işler.
- Zamanlanmış ve gözetimsiz robotlar: Her gece saat 3’te kendiliğinden çalışması ve sen yokken bir sunucuda dönmesi gereken işler.
- Birden çok sistemi birbirine bağlamak: Bir sistemin çıktısını otomatik olarak başka bir sisteme taşıyan akışlar.
- Çok büyük hacim: Sürekli, günde binlerce kayıt.
- Her satırda farklı menü seçimi: Tablodan yazılan metin ve adresler gelir; açılır liste, seçenek düğmesi ve onay kutusu seçimleri kayıttaki gibi oynatılır.
Bunlar için masaüstünde ya da sunucuda çalışan kapsamlı RPA paketleri vardır. Genellikle kurulum, eğitim ve bakım ister.
Elle, betikle, RPA paketiyle, tarayıcı kaydıyla: fark ne?
| Yol | Kod gerekir mi | Nerede çalışır | Kim başlatır | Ne zaman uygun |
|---|---|---|---|---|
| Elle yapmak | Hayır | Senin ekranında | Sen | Birkaç kayıt, bir defalık |
| Kendi betiğini yazmak | Evet | Bilgisayarda ya da sunucuda | Sen ya da zamanlayıcı | Yazılımcı var, iş uzun süre aynı |
| Masaüstü RPA paketi | Çoğunlukla az | Bilgisayarda ya da sunucuda | Sen ya da zamanlayıcı | Masaüstü programı, gözetimsiz iş, çok sistem |
| Tarayıcı kayıt aracı | Hayır | Senin Chrome’unda | Sen | Web sitelerinde, tablo satır satır, küçük ekip |
Ücretsiz RPA programı seçerken hangi sorulara bakmalı?
- İş nerede yapılıyor? Yalnızca tarayıcıda mı, masaüstü programında da mı?
- Kim başlatacak? Her çalıştırmayı sen mi başlatacaksın, yoksa kendiliğinden, belirli saatte mi çalışmalı?
- Kaç satır, kaç çalıştırma? Ücretsiz sürümün sınırı aylık yükünün altında mı?
- Kod gerekiyor mu? Ekipte kimse kod yazmıyorsa kodsuz kurulabilmesi şart.
- Veri nerede kalıyor? Tablon ve yazdığın değerler kendi bilgisayarında mı kalıyor, bir sunucuya mı gidiyor?
- Parolalar ne oluyor? Araç parolayı saklıyor mu, yoksa girişi sen mi yapıyorsun?
- Bir satır hata verince ne oluyor? Devam ediyor mu, duruyor mu, hangi satırın takıldığını gösteriyor mu?
- Sitenin koşulları ne diyor? Site toplu yükleme ya da resmi API sunuyorsa önce onları kullan.
- Bırakmak kolay mı? Veriyi CSV olarak çıkarabiliyor musun?
Karar vermeden önce nasıl küçük bir deneme yapılır?
Bir aracı seçmeden önce, gerçek işini temsil eden küçük bir örnek bul. Bunun için kendi hesabına dokunmadan deneyebileceğin bir yer idealdir. Deneme formu bunun için yapıldı: herkese açık bir müşteri formudur ve orada yazılan hiçbir şey saklanmaz.
- İşini en kısa haline indir: bir form, beş satır.
- Aracı kur, işi bir kez yap, beş satırla çalıştır.
- Sonucu elle kontrol et: değerler doğru yere ve doğru biçimde girildi mi?
- Bir satırı bilerek bozup aracın hata durumunda ne yaptığına bak.
- Veriyi dışarı alabildiğini doğrula (CSV).
RPA için kod bilmek gerekir mi?
Kurumsal paketlerin çoğunda sürükle-bırak bir tasarım ekranı vardır ve biraz teknik bilgi ister. Tarayıcı kayıt araçlarında ise işi yaparsın, araç kaydeder; kod yok, sunucu kurulumu yok. Basit mantık gerekiyorsa (bir satırı atla, bir öğe kaybolana kadar tekrar et) bunlar da kodsuz, ayar olarak yapılır; ama bir programlama dili yoktur.
Izly bu listede nerede durur?
Izly, tarayıcıdaki kayıt aracı türündedir. Chrome’da yaptığın işi kaydeder, tablodaki her satır için tekrar eder, sonuçları bir tabloya yazar. Tablo, yazılan değerler ve sonuçlar tarayıcından çıkmaz; sunucuya yalnızca sayılar ve durumlar gider. Parolayı saklamaz.
Masaüstü programları, zamanlanmış çalışma ve sunucuda gözetimsiz iş yapmaz. Bir tarayıcıda aynı anda tek otomasyon çalışır. Bunlar sana gerekiyorsa başka bir çözüme bak. Aynı kayıttan kılavuz ve video da çıkması, işi başkasına devretmeyi kolaylaştırır. Fiyatlar, güvenlik, ücretsiz başla.
Sık sorulan sorular
RPA nedir, basitçe?
RPA, bilgisayarda yaptığın tıklama, yazma ve kopyalama işlerinin yazılım tarafından senin yerine yapılmasıdır. Önce işi gösterirsin, yazılım aynı adımları tekrar eder. Tek başına bir robot yoktur; bu yalnızca bir otomasyon yöntemidir.
Ücretsiz RPA programı işime yarar mı?
İşin küçük ve tarayıcıdaysa yarar. Önce sınırlara bak: çalıştırma sayısı, tablo satırı, özellikler. Izly ücretsiz planı ayda 10 çalıştırma ve çalıştırma başına 5 satır verir. Daha fazlası için ücretli plan ya da başka bir çözüm gerekir.
RPA ile Excel makrosu aynı şey mi?
Hayır. Excel makrosu Excel’in içinde çalışır ve dosyadaki işleri yapar. RPA ise bir programdan ya da web sitesinden diğerine geçip insanın ekranda yaptığı işleri yapar. İkisi birbirini tamamlayabilir.
Tarayıcıda çalışan araç masaüstü programlarını da otomatikleştirir mi?
Hayır. Tarayıcı kayıt araçları yalnızca web sayfalarında çalışır. Masaüstü programları için masaüstünde çalışan bir RPA paketi gerekir. Izly için ayrıca bir Windows ve Mac uygulaması planlanıyor; bekleme listesi var, tarih yok.
İlgili sayfalar
Bir kez kaydet, rehber kendiliğinden oluşsun
Izly ile işi tarayıcıda bir kez yaparsın. Tıklamalar ve ekran görüntüleri adım adım rehbere dönüşür; sen düzeltir, paylaşır, sesli videoya çevirir ya da bir tablonun her satırı için yeniden çalıştırırsın.