Bir SOP’nin bölümleri sırasıyla nelerdir?
| Bölüm | Ne yazılır | Uzunluk |
|---|---|---|
| Başlık | Tek bir işi adlandıran başlık, SOP numarası, sürüm, tarih, sahip, onaylayan, sonraki gözden geçirme | Küçük bir tablo |
| 1. Amaç | SOP neden var, neyi korur | Bir iki cümle |
| 2. Kapsam | Ne zaman geçerli, ne zaman değil | İki satır |
| 3. Sorumluluklar | Kim uygular, kim onaylar, kim güncel tutar; rol olarak | Üç satır |
| 4. Ön koşullar | Başlamadan önce gereken erişim, belge ve araçlar | Kısa bir liste |
| 5. Prosedür | Numaralı adımlar; her adımda tek eylem, eylemle başlayan cümle | Beş ile on beş adım |
| 6. Kontrol noktaları | Neyin doğrulanacağı; gerçek hatalardan seçilir | İki ile dört madde |
| 7. Hata durumları | Bir şey ters gittiğinde ne yapılır, kime bildirilir | Küçük bir tablo |
| 8. İlgili belgeler | İş talimatları, formlar, diğer SOP’ler | Kısa bir liste |
| 9. Revizyon geçmişi | Sürüm, tarih, kim neyi değiştirdi | Her değişikliğe bir satır |
SOP şablonu bu sırayı izler; Word ya da PDF olarak indirilebilir. Doldurulmuş hâli için prosedür örnekleri sayfasına bak. Terimin açılımı ve anlamı için SOP sözlük maddesine bak.
Başlık bölümü doldurulunca nasıl görünür?
Okurun ilk baktığı yer başlıktır: doğru belge mi, güncel mi? Yeni çalışan hesabı açma prosedürünün dolu başlığı şöyle görünür.
| Alan | Değer |
|---|---|
| Başlık | Yeni çalışan hesabı açma |
| Prosedür no | PR-007 |
| Sürüm | 1.1 |
| Tarih | 05.10.2026 |
| Sahip | BT müdürü |
| Onaylayan | İnsan kaynakları müdürü |
| Sonraki gözden geçirme | 05.04.2027 |
Başlık, başı ve sonu belli tek bir işi adlandırır. Sahip ve onaylayan rol olarak yazılır; böylece personel değişse de başlık geçerli kalır. Gözden geçirme tarihi “yılda bir” değil, gerçek bir tarihtir.
Hangi SOP düzeni seçilmeli: adım listesi, hiyerarşi, akış şeması?
| Düzen | Ne zaman | Görünüm |
|---|---|---|
| Düz adım listesi | Kararsız, kısa işler; yaklaşık on adıma kadar | 1, 2, 3 |
| Hiyerarşik adımlar | Bir adımın birkaç parçası olan uzun işler | 1, 1a, 1b, 2 |
| Akış şeması | Birkaç kararı ve farklı yolları olan işler | Kutular ve oklar, evet ya da hayır dalları |
Emin değilsen düz adım listesiyle başla. Adımlara alt adım gerekince hiyerarşiye geç: “3. Müşteri bilgilerini gir” adımı “3a. Şirket adını yaz”, “3b. Ülkeyi seç”, “3c. Vergi numarasını gir” olur. Okurun ikiden fazla yerde yol seçmesi gerekiyorsa akış şeması ekle; akış şemasını güncel tutmak listeye göre daha zordur.
Prosedür adımları nasıl yazılır?
- Eylemle başla: “Kaydet’e tıkla”, “Tutarı gir”.
- Bir adımda tek eylem. “ve” ile bağlanan iki eylem iki adımdır.
- Düğme ve alan adlarını ekranda yazdığı gibi, kalın yaz.
- Uyarıyı ait olduğu adımın önüne koy, sayfanın sonuna değil.
- Adım tamamlandığında okurun ne göreceğini söyle.
- Okurun duraksayacağı yere ekran görüntüsü ekle.
SOP formatında en sık yapılan hatalar neler?
- Başlık bir işi değil bir bölümü adlandırır. “Muhasebe prosedürleri” uygulanamaz; “Tedarikçi faturası girişi” uygulanır.
- Amaç başlığı tekrar eder. Prosedür olmazsa neyin ters gideceğini yaz: geciken iadeler, yanlış KDV oranı, eksik kayıt.
- Kapsamda dışarıda kalan yazılmaz. Prosedürün neyi kapsamadığını söyleyen tek satır, okurun onu yanlış duruma uygulamasını önler.
- Rol yerine kişi adı yazılır. Biri görev değiştirdiği gün belge eskir.
- Kontrol noktası “her şeyi kontrol et” der. Gerçekten ters giden iki üç şeyi adıyla yaz.
- Sahip ve gözden geçirme tarihi yoktur. Bunlar olmadan ekranlar değişince kimse fark etmez.
Prosedürler ve sürümler nasıl numaralandırılır?
Basit ve tutarlı tut. Çoğu kuruluş için kısa bir ön ek ve üç hane yeter: PR-001, PR-002. Belge sayısı birkaç düzineyi geçmedikçe bölüm ön eki ekleme. Sürümde iki parça kullan: küçük düzeltmede ikinci sayıyı (1.1, 1.2), iş değiştiğinde ilk sayıyı artır (2.0). Her sürüm için revizyon geçmişine bir satır yaz ve eski sürümleri okurun yanlışlıkla bulamayacağı bir yerde tut.
Zorunlu bir SOP formatı var mı?
Hayır. ISO 9001:2015 “dokümante edilmiş bilgi” ister ve düzeni kuruluşa bırakır; düzenlemeye tabi sektörler kendi kurallarını ekleyebilir. En önemlisi kuruluştaki bütün prosedürlerin aynı formatı kullanmasıdır; okur kapsamı, adımları ve sahibi her belgede aynı yerde bulur.
Izly ile prosedür bölümü nasıl doldurulur?
İş bir web uygulamasında yapılıyorsa prosedürü yazmak yerine kaydet. Chrome eklentisini başlat ve işi bir kez yap; her tıklama, işaretli ekran görüntüsüyle numaralı bir adım olur ve “bir adımda tek eylem” düzeninde gelir. Metni düzelt, riskli adımın önüne bir uyarı bloğu ekle, sonra rehberin bağlantısını 5. bölüme koy ya da PDF’ini ekle. Izly yalnız tarayıcıdaki işleri kaydeder, masaüstü programlarını kaydetmez. Ücretsiz planda 10 kılavuz vardır. Ücretsiz başla.
Sık sorulan sorular
Standart SOP formatı nedir?
Bir başlık, ardından amaç, kapsam, sorumluluklar, ön koşullar, numaralı prosedür, kontrol noktaları, hata durumları, ilgili belgeler ve revizyon geçmişi. Küçük kuruluşlar sorumlulukları, hata durumlarını ve ilgili belgeleri çoğu zaman birer satıra indirir.
Bir SOP kaç sayfa olmalı?
Günlük işlerin çoğu için bir iki sayfa yeter. Prosedür on beş adımı geçiyorsa SOP’yi böl ya da ayrıntıyı bir iş talimatına taşı.
Prosedür Word ile mi yazılmalı, web sayfası olarak mı?
Ekibin her gün açtığı araç hangisiyse o. Word ve PDF, basılan ve denetlenen belgelere uyar; web sayfası ya da paylaşım bağlantısı, sık değişen yazılım işlerine uyar, çünkü herkes güncel sürümü görür.
SOP formatı ile SOP şablonu arasındaki fark ne?
Format, bölümlerin sırası ve içeriğidir. Şablon ise bu formatı hazır taşıyan, alanlarını senin dolduracağın bir dosyadır.
Bir prosedürü kim onaylamalı?
İşin sonucundan sorumlu olan kişi, çoğunlukla işi yapan ekibin yöneticisi. Prosedürü yazan kişi onu onaylayan tek kişi olmamalı.
İlgili sayfalar
Bir kez kaydet, rehber kendiliğinden oluşsun
Izly ile işi tarayıcıda bir kez yaparsın. Tıklamalar ve ekran görüntüleri adım adım rehbere dönüşür; sen düzeltir, paylaşır, sesli videoya çevirir ya da bir tablonun her satırı için yeniden çalıştırırsın.